Home > Onderwerpen

<aside> 🔰

Een chatbot kan je helpen om een moeilijke tekst beter te begrijpen. Maar hoe je het vraagt, maakt veel verschil. Op deze pagina leer je hoe je een goede vraag stelt en waarom je beter niet om een samenvatting vraagt. Een kleine cursus.

</aside>

Hoe pak je het aan?

Als je ChatGPT of een andere AI-chatbot voor informatie gebruikt, neem dan geen genoegen met het eerste het beste antwoord. Lees goed waar de chatbot mee komt en vraag door. Meestal valt er aan een antwoord nog flink wat te verbeteren.

Een paar tips:

• Typ afgebakende vragen en duidelijke opdrachten als prompt in het invoerveld.
• Ja/nee vragen hebben weinig zin.
• Geef zelf voldoende informatie vooraf, dan weet de chatbot in welke richting jouw wensen gaan.
• Als je informatie geeft kun je daarbij ook aangeven: doe nog niks, of: zeg alleen *ok,* terwijl ik verdere uitleg geef.
• Een AI-chatbot laat in een antwoord nooit alles zien wat er beschikbaar is. Als je doorvraagt krijg je vrijwel altijd meer en/of betere informatie.
• Zorg dat je de informatie die je krijgt op een andere manier bevestigd wordt. Gebruik de informatie uit de chatbot-teksten als zoekopdracht in een zoekmachine, om andere serieuze bronnen te vinden.
• Bespreek samen met anderen de uitkomsten van gesprekken met ChatGPT, Copilot, Gemini enzovoort. Ook bij hulp met schrijven. Of bij het vragen om verduidelijking. Klopt het wel? Staan de kernpunten er in?
• Wil je onderzoeken of een bewering klopt? Vraagt niet: klopt [deze bewering]? Vraag om een lijst met voors en tegens, plus bronnen daarvoor. Controleer die bronnen. En maak zelf je afweging. Vraag ook de chatbot om met een conclusie te komen.

Niet om samenvattingen vragen

Wanneer je vraagt Vat deze tekst samen, dan kiest de chatbot zelf welke punten belangrijk zijn, welke punten worden weggelaten en in welke woorden het wordt gezegd.

Die keuzes zijn deels willekeurig. Een chatbot bouwt elke zin op door steeds het volgende woord te kiezen uit een lijst met mogelijkheden. Soms kiest hij het meest waarschijnlijke woord, soms een ander. Daardoor is elke samenvatting anders. Je krijgt dus niet de samenvatting, maar een mogelijke versie. En je weet niet wat er is weggelaten.

Vraag dus nooit om een samenvatting, maar om de belangrijkste punten uit de tekst zelf, in de woorden van de tekst en in dezelfde volgorde.* Zo blijft de chatbot dichter bij wat er echt staat. En kun jij het beter controleren.

Doe het zo

Plak de tekst die je wilt begrijpen in het invoerveld. Of upload een document via 📎. Zet deze regels er als opdracht boven:

`Lees de onderstaande tekst inhoudelijk goed door. Geef de belangrijkste punten weer. Per punt:

• Schrijf de hoofdboodschap in één zin.
• Zet daaronder wat de tekst er zelf over zegt.
• Gebruik zoveel mogelijk de woorden uit de tekst. Regels:
• Schrijf geen samenvatting.
• Voeg niets toe wat niet in de tekst staat.
• Bewaar de volgorde van de tekst. Schrijf in begrijpelijke taal (niveau B1) en leg eventueel vakjargon uit.`

Waarom werkt dit beter?

De chatbot moet nu alle belangrijke punten laten zien, in de volgorde van de tekst. Hij blijft zo dicht mogelijk bij de originele woorden. Omdat de chatbot minder eigen keuzes kan maken, is er ook minder verschil als je het twee of drie keer zou vragen.

<aside> 📌

Taaltip

We herhalen nog even deze algemene taaltip voor chatbots: vraag om leesniveau B1. Vermijd leeftijden — dan gaat de chatbot zijn taal aanpassen op een manier die je niet kunt controleren. Maar begrijpelijke taal (B1) is altijd fijn en de normering is controleerbaar.

</aside>

Vervolgvragen stellen

Je hebt nu de belangrijkste punten. Daarna kun je doorvragen. Bijvoorbeeld:

• Leg punt 3 uit in drie zinnen
• Welke punten in de tekst zijn meningen en welke zijn feiten?
• Waar kan ik meer lezen over punt 2?

Stel steeds één vraag tegelijk. Dan is het antwoord makkelijker te controleren.

<aside> 📌

Wees precies

Gebruik in het algemeen geen vage of te ruime omschrijvingen in je prompt. Woorden als leuk, goed, kort, mooi, inspirerend en simpel klinken misschien prettig en duidelijk, maar een chatbot weet niet wat jij daarmee bedoelt - en vult het zelf in.

Je zou kunnen zeggen: gebruik geen bijvoeglijke naamwoorden* in een prompt. Hoe preciezer en neutraler jouw opdracht, hoe minder de chatbot zelf hoeft te verzinnen.

</aside>

* Praktijktips uit workshop [Henk van Ess](<https://www.digitaldigging.org/p/do-not-use-summarize-this-in-chatgpt>)

<aside> 👁️‍🗨️

DIT WEET JE NU … over uitleg vragen aan chatbots

• Vraag nooit zomaar om een samenvatting, maar vraag om de belangrijkste punten uit de tekst zelf, in de woorden van de tekst en in dezelfde volgorde.
• Gebruik de prompt op deze pagina als startpunt.
• Stel vervolgvragen, één per keer.
• Geef altijd een taalniveau op.
• Wees zo precies mogelijk over wat je als antwoord wilt krijgen.
• Controleer het antwoord met de originele tekst. </aside>

Externe links en bronnen >

links

Verder leren >

Een ik zegger die niemand is

Een chatbot als hulpmiddel

[Slim Zoeken](<http://slimzoeken.nu/>) ©2024-2026 door [Maarten Sprenger onder licentie](<http://slimzoeken.nu/over>) [CC BY-NC 4.0](<https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.nl>) [online] Word een Slim Zoeken supporter Docentinformatie